ΕΡΕΥΝΕΣ

Προτάσεις για τη Συνταγματική Αναθεώρηση

Διαβάστε τις εισηγήσεις της πρωτοβουλίας της διαΝΕΟσις για το Κοινοβούλιο, τη Δικαιοσύνη, τα Θρησκεύματα, την Εκτελεστική Λειτουργία, τα Ατομικά Δικαιώματα, την Οικονομία, τις Ανεξάρτητες Αρχές και το Κοινωνικό Κράτος.

Η διαΝΕΟσις συμμετέχει στον δημόσιο και επιστημονικό διάλογο για τη Συνταγματική Αναθεώρηση με προτάσεις για μια σειρά από θέματα.

Ο οργανισμός, από την αρχή της λειτουργίας του, επιδιώκει σταθερά να εμπλουτίζει τη δημόσια συζήτηση σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των θεσμών και την άρση των εμποδίων για βιώσιμη ανάπτυξη με κοινωνική συνοχή και ευημερία. Με αφορμή την επερχόμενη Συνταγματική Αναθεώρηση, η νέα πρωτοβουλία της διαΝΕΟσις έχει στόχο τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου Συντάγματος που θα ενισχύσει το κράτος δικαίου, θα αναβαθμίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς, θα θωρακίσει τα ατομικά δικαιώματα και θα εξοπλίσει τη χώρα ώστε να ανταποκριθεί στις μεγάλες προκλήσεις του μέλλοντος, όπως είναι το δημογραφικό ζήτημα, η κλιματική αλλαγή και οι τεχνολογικές εξελίξεις. Οι προτάσεις προκύπτουν μέσα από έναν ευρύτατο επιστημονικό και κοινωνικό διάλογο, ο οποίος είναι δομημένος υπό μορφή ανοιχτού συνεδρίου χωρισμένου σε θεματικές ενότητες. Παρακάτω μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες για τους ομιλητές και το πρόγραμμα του συνεδρίου, που ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2025. Οι 58 εισηγήσεις που προέκυψαν μετά το ανοιχτό συνέδριο κυκλοφορούν επίσης σε βιβλίο.

ΣΕΙΡΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ


Η εκδήλωση με θέμα «Κοινωνικό Κράτος» πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιουνίου 2025 στην Αθήνα, με συντονίστρια την Καθηγήτρια Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη. Συμμετείχαν με εισηγήσεις τους οι: Πλάτων Τήνιος, Παναγιώτης Λιαργκόβας, Θεοδώρα Αντωνίου, Άγγελος Στεργίου, Όλγα Σ. Ζύγουρα, Κωνσταντίνος Εφεντάκης και Ηρακλής Πατεράκης. Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τα βασικά σημεία των εισηγήσεων καθώς και μια επιτελική σύνοψη από τη συντονίστρια:

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ (.PDF)

Ακολούθησε Στρογγυλή Τράπεζα, στην οποία τα θέματα που παρουσιάστηκαν συζήτησαν με τους εισηγητές οι: Κωνσταντίνος Κρεμαλής, Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνικών Ασφαλίσεων στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, Διαχειριστής Εταίρος της «ΚΡΕΜΑΛΗΣ-Δικηγορική Εταιρεία», Σταματίνα Γιαννακούρου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Εργατικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, Άρτεμις Αναγνώστου-Δεδούλη, Δ.Ν., π. Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, και Παναγιώτης Ξένος, Επίκουρος Καθηγητής Ασφαλιστικής Επιστήμης στο ΠΑΠΕΙ.

Παρακάτω μπορείτε να βρείτε τα πλήρη, πρωτότυπα κείμενα των εισηγήσεων των Πλάτωνα Τήνιου, Παναγιώτη Λιαργκόβα, Άγγελου Στεργίου, Όλγας Σ. Ζύγουρα, Κωνσταντίνου Εφεντάκη και Ηρακλή Πατεράκη:

ΠΛΗΡΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ (.ZIP)


Η εκδήλωση με θέμα «Ανεξάρτητες Αρχές» πραγματοποιήθηκε στις 20 Μαρτίου 2025 στην Αθήνα, με συντονιστή τον Λέκτορα Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΔΠΘ, Κυριάκο Π. Παπανικολάου. Συμμετείχαν με εισηγήσεις τους οι: Σπύρος Βλαχόπουλος, Γιάννης Α. Τασόπουλος, Κώστας Χ. Χρυσόγονος, Ευγενία Β. Πρεβεδούρου, Βασίλης Θ. Κονδύλης και Αικατερίνη Ν. Ηλιάδου. Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τα βασικά σημεία των εισηγήσεων καθώς και μια επιτελική σύνοψη από τον συντονιστή:

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ: ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΑΡΧΕΣ (.PDF)

Ακολούθησε Στρογγυλή Τράπεζα, στην οποία τα θέματα που παρουσιάστηκαν συζήτησαν με τους εισηγητές οι: Κωνσταντίνος Μενουδάκος, Πρόεδρος της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ), Επίτιμος Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Νικόλαος Αλιβιζάτος, Ομότιμος Καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, πρ. μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ), Δημήτριος Χαραλάμπης, Ομότιμος Καθηγητής στη Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του ΕΚΠΑ, πρ. Αντιπρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ), Γρηγόρης Πελεκάνος, Δικηγόρος, Εταίρος της Ballas Pelecanos Law, Μέλος του ΔΣ της Κίνησης Πολιτών για μια Ανοικτή Κοινωνία, και Αθανάσιος Συριανός, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ελληνική Ζυθοποιία Αταλάντης ΑΕ (ΕΖΑ) και Πρόεδρος ΔΣ του Συνδέσμου Βιομηχανιών Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδος.

Παρακάτω μπορείτε να βρείτε τα πλήρη, πρωτότυπα κείμενα των εισηγήσεων των Κώστα Χ. Χρυσόγονου, Ευγενίας Β. Πρεβεδούρου, Βασίλη Θ. Κονδύλη και Αικατερίνης Ν. Ηλιάδου:

ΠΛΗΡΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ (.ZIP)


Η εκδήλωση με θέμα «Σύνταγμα και Οικονομία» πραγματοποιήθηκε στις 1 Ιουλίου 2025 στην Αθήνα, με συντονιστή τον Καθηγητή Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, Γιώργο Δελλή. Συμμετείχαν με εισηγήσεις τους οι: Συμμετείχαν με εισηγήσεις τους οι: Παναγιώτης Μαντζούφας, Νικόλαος Ι. Σημαντήρας, Αικατερίνη Ν. Ηλιάδου, Κατερίνα Πέρρου, Γεώργιος Ν. Γιαννόπουλος, Κωνσταντίνα Γεωργάκη, Δημήτρης Κυριαζής, Μιχαήλ Θ. Παπαγεωργίου, Κωνσταντίνος Καρτάλης, Χρυσοβαλάντου-Βασιλική Μήλλιου, Δημήτρης Λιάκος και Ακρίτας Καϊδατζής. Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τα βασικά σημεία των εισηγήσεων καθώς και μια επιτελική σύνοψη από τον συντονιστή:

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ (.PDF)

Ακολούθησε Στρογγυλή Τράπεζα, στην οποία τα θέματα που παρουσιάστηκαν συζήτησαν με τους εισηγητές οι: Τάσος Γιαννίτσης, Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών του ΕΚΠΑ, Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ και Καθηγητής στο ΟΠΑ, Μάρκος Βερέμης, Συνιδρυτής και Πρόεδρος του ΔΣ της Upstream, Εταίρος στην BigPi Ventures Capital, Πρόεδρος της Επιτροπής Καινοτομίας του ΣΕΒ, και Αντώνης Παπαγιαννίδης, Δημοσιογράφος.

Παρακάτω μπορείτε να βρείτε τα πλήρη, πρωτότυπα κείμενα των εισηγήσεων των Αικατερίνης Ν. Ηλιάδου, Κατερίνας Πέρρου και Μιχαήλ Θ. Παπαγεωργίου:

ΠΛΗΡΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ (.ZIP)


Η εκδήλωση με θέμα «Ατομικά Δικαιώματα» πραγματοποιήθηκε στις 28 Μαΐου 2025 στην Αθήνα, με συντονίστρια την Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, Λίνα Παπαδοπούλου. Συμμετείχαν με εισηγήσεις τους οι: Νικολέττα Πικραμένου, Γιώργος Καραβοκύρης, Νικόλας Ραΐσης, Κώστας Στρατηλάτης, Χαράλαμπος Μ. Τσιλιώτης, Ρωξάνη Φράγκου, Βασιλική Χρήστου και Νίκος Τριανταφυλλόπουλος. Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τα βασικά σημεία των εισηγήσεων καθώς και μια επιτελική σύνοψη από τη συντονίστρια:

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ: ΑΤΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ (.PDF)

Ακολούθησε Στρογγυλή Τράπεζα, στην οποία τα θέματα που παρουσιάστηκαν συζήτησαν με τους εισηγητές οι: Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης στο ΕΑΠ, Ευάγγελος Βενιζέλος, Πρ. Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών (2013-2015), Πρ. Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ομότιμος Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, Σπύρος Βλαχόπουλος, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, Μαρία Γαβουνέλη, Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Γενική Διευθύντρια του ΕΛΙΑΜΕΠ, Kαθηγήτρια στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, και Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα, Ομότιμη Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ.

Παρακάτω μπορείτε να βρείτε τα πλήρη, πρωτότυπα κείμενα των εισηγήσεων των Νικολέττας Πικραμένου, Νικόλα Ραΐση και Κώστα Στρατηλάτη:

ΠΛΗΡΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ (.ZIP)


Η εκδήλωση με θέμα «Εκτελεστική Λειτουργία: ΠτΔ-Κυβέρνηση-Δημόσια Διοίκηση» πραγματοποιήθηκε στις 29 Απριλίου 2025 στην Αθήνα, με συντονιστή τον Γενικό Επίτροπο της Επικρατείας των Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων και Καθηγητή Διοικητικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, Γιάννη Συμεωνίδη. Συμμετείχαν με εισηγήσεις τους οι: Θανάσης Ξηρός, Γιώργος Καραβοκύρης, Ηλίας Δαγκλής, Απόστολος Ι. Παπατόλιας, Νικόλαος Σπ. Zέρβας και Ιάκωβος Μαθιουδάκης. Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τα βασικά σημεία των εισηγήσεων καθώς και μια επιτελική σύνοψη από τον συντονιστή:

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ: ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΠΤΔ-ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (.PDF)

Ακολούθησε Στρογγυλή Τράπεζα, στην οποία τα θέματα που παρουσιάστηκαν συζήτησαν με τους εισηγητές οι: Κατερίνα Σακελλαροπούλου, τ. Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Παναγιώτης Πικραμμένος, Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας ε.τ., πρώην Πρωθυπουργός, τ. Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης (2019-2023), Ιωάννης Σαρμάς, τ. Υπηρεσιακός Πρωθυπουργός, Επίτιμος Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Γεώργιος Σταυρόπουλος, Πρόεδρος της Κεντρικής Επιτροπής Κωδικοποίησης, Επίτιμος Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, πρώην Υπουργός Επικρατείας (2011-2012), και Γιάννης Ρέτσος, Πρόεδρος ΔΣ ΙΟΒΕ, Αντιπρόεδρος & CEO Electra Hotels & Resorts.

Παρακάτω μπορείτε να βρείτε τα πλήρη, πρωτότυπα κείμενα των εισηγήσεων των Ηλία Δαγκλή, Νικολάου Σπ. Ζέρβα και Απόστολου Ι. Παπατόλια:

ΠΛΗΡΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ (.ZIP)


Η εκδήλωση με θέμα «Σύνταγμα και Θρησκεύματα» πραγματοποιήθηκε στις 28 Μαΐου 2025 στην Αθήνα, με συντονιστή τον Ομότιμο Καθηγητή Εκκλησιαστικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, πρ. Γενικό Γραμματέα Θρησκευμάτων, Ιωάννη Μ. Κονιδάρη. Συμμετείχαν με εισηγήσεις τους οι: Γεώργιος Ανδρουτσόπουλος, Ζωή Καραμήτρου, Αθανάσιος Κόντης και Μιχαήλ Τσαπόγας. Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τα βασικά σημεία των εισηγήσεων καθώς και μια επιτελική σύνοψη από τον συντονιστή:

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ: ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ (.PDF)

Ακολούθησε Στρογγυλή Τράπεζα, στην οποία τα θέματα που παρουσιάστηκαν συζήτησαν με τους εισηγητές οι: Σεβ. Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος [Σαββάτος], Καθηγητής στη Θεολογική Σχολή του ΕΚΠΑ, Ευάγγελος Βενιζέλος, πρ. Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών (2013-2015), πρ. Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ομότιμος Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, Μιχάλης Σταθόπουλος, Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Επίτιμος Καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης, και Πηνελόπη Φουντεδάκη, Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Παρακάτω μπορείτε να βρείτε τα πλήρη, πρωτότυπα κείμενα των εισηγήσεων των Γεωργίου Ανδρουτσόπουλου, Ζωής Καραμήτρου, Αθανάσιου Κόντη και Μιχαήλ Τσαπόγα:

ΠΛΗΡΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ (.ZIP)


Η εκδήλωση με θέμα «Δικαιοσύνη» πραγματοποιήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 2025 στην Αθήνα, με συντονιστή τον Σύμβουλο της Επικρατείας, Βασίλειο Ανδρουλάκη. Συμμετείχαν με εισηγήσεις τους οι: Παναγιώτης Λυμπερόπουλος, Βασίλειος Γκέρτσος, Ευγενία Β. Πρεβεδούρου, Ιωάννης K. Δρυλλεράκης, Κωνσταντίνος E. Γώγος, Ιωάννης Βαλμαντώνης, Βαρβάρα Μπουκουβάλα και Παναγιώτης Πετράκης. Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τα βασικά σημεία των εισηγήσεων καθώς και μια επιτελική σύνοψη από τον συντονιστή:

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ: ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ (.PDF)

Ακολούθησε Στρογγυλή Τράπεζα, στην οποία τα θέματα που παρουσιάστηκαν συζήτησαν με τους εισηγητές οι: Δημήτριος Σκαλτσούνης, Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας ε.τ., Ευαγγελία Κουλουμπίνη, Aντιπρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Μαρία Χασιρτζόγλου, Αρεοπαγίτης ε.τ., Μιχάλης Καλογήρου, Δικηγόρος, τ. Υπουργός Δικαιοσύνης, Δημήτριος Φινοκαλιώτης Δ.Ν., Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, και Ελευθερία Κόλλια, Δημοσιογράφος.

Παρακάτω μπορείτε να βρείτε τα πλήρη, πρωτότυπα κείμενα των εισηγήσεων των Παναγιώτη Λυμπερόπουλου, Βασίλειου Γκέρτσου, Κωνσταντίνου E. Γώγου, Ευγενίας Β. Πρεβεδούρου, Ιωάννη Βαλμαντώνη και Βαρβάρας Μπουκουβάλα:

ΠΛΗΡΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ (.ZIP)


Η εκδήλωση με θέμα «Κοινοβούλιο» πραγματοποιήθηκε στις 29 Ιανουαρίου 2025 στην Αθήνα, με συντονιστή τον Καθηγητή Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, Σπύρο Βλαχόπουλο. Συμμετείχαν με εισηγήσεις τους οι: Λίνα Παπαδοπούλου, Νίκος Παπασπύρου, Νικόλαος Ι. Σημαντήρας, Θανάσης Ξηρός, Ιφιγένεια Καμτσίδου και Ξενοφών ΚοντιάδηςΠαρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τα βασικά σημεία των εισηγήσεων καθώς και μια επιτελική σύνοψη από τον συντονιστή:

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ: ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ (.PDF)

Ακολούθησε Στρογγυλή Τράπεζα, στην οποία τα θέματα που παρουσιάστηκαν συζήτησαν με τους εισηγητές οι: Ιωάννης Σαρμάς, τ. Υπηρεσιακός Πρωθυπουργός, Επίτιμος Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Ευάγγελος Βενιζέλος, πρ. Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών (2013-2015), πρ. Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ομότιμος Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, Κώστας Μαυριάς, Ομότιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Βουλής των Ελλήνων, Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Συνταγματολόγων, Επίτιμος Πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Συνταγματικού Δικαίου, και Ανδρέας Δρυμιώτης, Πολιτικός Αναλυτής.

Παρακάτω μπορείτε να βρείτε τα πλήρη, πρωτότυπα κείμενα των εισηγήσεων των Λίνας Παπαδοπούλου, Θανάση Ξηρού, Ιφιγένειας Καμτσίδου και Ξενοφώντος Κοντιάδη:

ΠΛΗΡΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ (.ZIP)